Сэтгүүлч Б.Саруулын уншигч олондоо хүргэж буй нийтлэлийг та бүхэндээ толилууъя.

Тэд бол бид

Дээрх асуултын хариуг олж ядан мунхаглах цаг айсуй. Эхийнхээ хэвлийг хэмлэн идэхдээ цус сүү хоёрын өнгө хоорондоо хэрхэн уусахыг, голоо тасартал хашгирах чимээ нулимстай хамт алсран одохыг харах нүд байвч аньдаг, хайрлах сэтгэлтэй боловч түүнийгээ булшилдаг нүгэл гээчийн өмнө нүцгэнээрээ байвч дээрдэх юмгүй үрс байх юм. Тэд бол бид. Төрүүлсэн эхээ идэж, зулгаах бүртээ инээд алдах аймшигт зураглалыг хүн төрөлхтөн хар дарсан зүүдэндээ ч олж хараагүй ч харин амьдрал дээр өдөр бүр үйлддэг. Үйлдэл бүхнээсээ гэмшил ухаарлыг бус шунал, мунхаглалыг олж авах.

Эх хүн үрийнхээ төлөө өөрийгөө золиход ч бэлэн сэтгэлийн хат, агуу боловч хөөрхийлөлтэй хувь зохиолтой нэгэн. Дэлхий ээж ч ялгаагүй. Хавирга сүв рүү нь хүнд техникээр хатгаж, халдан зовоож буй хүн төрөлхтөнд харгис хандах сэтгэлгүй ажээ. Гэтэл тал бүрээс нь тасдах зургаан тэрбум гаруй хүүхдэд нь цагаан тэмээ аалз шиг эхийгээ хэвлийгээс нь эхлэн идэж бараад бие гүйцсэн аалз болдог нүгэлт хувь тавилан, амин хувиа хичээх сэтгэл заяасан байна. Усны хомсдлоос болж өдөр бүр 30 мянган хүүхэд халдварт өвчнөөр үхэж байна, дэлхийн хуурай газрын 25 хувь нь цөлжжээ, дэлхийн дулаарал мянган жил үргэлжилнэ гэсэн айдаст мэдээнүүдийг сонсох бүртээ горьдлого тасрах. Үндэстэй бүхнийг ургуулдаг, үртэй болгоныг үржүүлэн өсгөдөг дэлхий ээжийнхээ алтан хөрсөн дээр өдөр бүр гишгэж, амьсгалах агаар, ундаалах усаар нь агшин тутам амлаж яваагийхаа төлөө хүн төрөлхтөн газрын баялаг, шавхагдашгүй нөөц гэсэн өчүүхэн бодол, ирээдүйгүй шуналаа таягдан хаях ухамсар хэзээ ирэх вэ.

Дэлхий ээж тандаа бид хайртай юу?

“Аалзыг харсан бол алах хэрэгтэй. Эхийгээ идэж өсч томордог юм” гэсэн үгийг бишгүй л сонсож байснаас хүмүүс бид өөрсдөө аалз шиг амьдарч байна гэсэн бодол эргэлдэж байгаагүй юм байна. Найман хөлгүй мөртлөө яасан хурдан дэлхий ээжийнхээ хэвлийг сэндийлж, иднэ вэ.

Нэг хүн дэлхий ээж ээ, би танд хайртай гэж орилоод нэмэргүй. Нийт хүн төрөлхтөн бид танд хайртай гэж хэлэх хэрэгтэй болов уу. Магадгүй огторгуй дунд хөвөх дэлхий ээжийг баярлуулахад усаа хэмнэж, гэрлээ унтраах гэсэн энгийн ухамсартай үйлдэл байхад л хангалттайг хэнээс ч илүү мэддэг хэрнээ хэрэгжүүлдэггүй нь сонин. “Дэлхий ээж таньдаа хайртай” гэж дуулах дуртай ч дэлхий ээжид хайртай юу, мөнгөнд хайртай юу гэдгийн хариултыг өнөөдрийн агаарын бохирдол, хатсан сайр, шуурах элс, амьтны сэгээс олж авах байх.

Сүүлчийн зоог хэн бэ

Хүн төрөлхтөн бид дэлхий ээжийгээ хороочихоод өөр гариг руу зугатах бодол өвөрлөж байхад бөөрөнхий эх маань бидэнд нарнаас эрчим хүч дамжуулах гэсэндээ нэгэн хэмээр зогсолтгүй тойрон эргэдэг. Хөгжил, сүйрэл хоёр зэрэг явагдах цагт хүн төрөлхтөн тэндээс юу ч олж долоохгүй гэж боддог юм.

Үсрэнгүй хөгжлийн нүргээн дунд өөрсдийнхөө эхийн ёолохыг чагнаж чадахгүй байгаа өндөр хөгжилтэй гэх орнуудын алхсан жимээр бид явна. Удаан ч гэсэн эцсийн үр дүн ижил юм. Гэхдээ дахиад нэг зүйлийг хэлэх хэрэгтэй болов уу. Дэлхий ээжийгээ идээд ч цадахгүй бол хүн төрөлхтөн дараа нь хэнийг зооглох бол. Энэ асуултыг биеэрээ буюу хамгийн сүүлчийн мөчид өөрийгөө барьж идэн хариулах цаг асуй. Тийм тавиланг бид өөрсдөө хүсэмжлэн далласаар…

Сэтгүүлч Б.Саруул

Шинэхэн хостой хамт монгол орноор аялах аялал үргэлжилсээр. Өнөөдөр 2010 оны 7 дугаар сарын 19. Бид Даланзадгад хотын чиглэлд орон нутгийн онгоцоор Улаанбаатараас нислээ. Миний бие гадаад орон луу нисч байсан болохоос бус орон нутгийн онгоцоор аялаж байсан нь үгүй билээ. Анх удаа орон нутгийн чиглэлд,  говь нутгийг үзэхээр зорьж явна. Газардмагц говь нутгийн хөрслөг бор царайтай жолооч ах уриалгахан тоссоноор аялал эхэллээ. Нисэх онгоцны буудлаас 100 км яваад жуулчны баазад хүрлээ. Мөнгөн аяганд сүү дүүргэж, үндэснийхээ дээл хувцастай угтсан өндөр охин инээмсэглэн тоссон нь өвөрмөц. Энэ жишгийг бусад жуулчны бааз ч гэсэн хэрэгжүүлвэл харийн гэлтгүй бидний магнайг тэнийлгэм санагдлаа. (more…)

Говь нутгаар хийж буй аялалын сүүлчийн өдөр буюу 2010 оны 7 дугаар сарын 21. Маргааш өглөө эрт 5 цагт босож, нисэх онгоцны буудалд очих ёстой. Улаанбаатар хот орох нислэг өглөөний 7 цаг 50 минутад хөөрнө. Говьд өнгөрүүлж буй сүүлийн өдөр бид Ёлын ам гэх хавцал, хад асга бүхий уулын амыг үзлээ.

Уг нь энэ аман дахь уулсын оргил зундаа ч гэсэн мөстэй байдаг гэх боловч биднийг ирэхээс хоёр өдрийн өмнө хайлжээ. Арга ч үгүй биз дээ, ийм халуунд. Ёл гэх үзэсгэлэнт шувууг ч олж харлаа. Миний бие говь нутгийг элсэн цөл мэт төсөөлж явсан нь Говийн Баянбүрд хэмээх энгэрээр нь дүүрэн арц ургасан өндөр уулсыг хараад Говьд бас Алтай, Хангай, Тайга нутгийг санагдуулам байгалийн өвөрмөц тогтоц байдгийг өөрийн нүдээр үзсэний эцэст бүрэн өөрчлөгдсөн юм. (more…)

Эх орноор минь аялаж яваа бал сараа тэмдэглэж байгаа залуу хостой хамтарсан аялал маань үргэлжилж байна. Өнөөдөр 2010 оны 7 дугаар сарын 17-ны өдөр. (more…)

Манай баяр наадмын үеэр эх орондоо хуримаа хийсэн ч бал сараа Монгол оронд өнгөрүүлэх сэтгэл өвөрлөн ирсэн Итали улсын хос Игор, Сабрина гэх залууст хөтөч хийх ховор завшаан надад олдсон юм. Харийн хүнд эх нутгаа танилцуулж, газарчилж явах би өөрөө Говь хэмээх сайхан нутагт очиж үзээгүй байсан нь, гадаад хүнийг хөтчилсөн хэдий ч өөрөө давхар Монгол орныхоо байгалийн сайхныг нүдээр үзэх аз тохиосон нутгийн хүн болж хувдирсан юм. (more…)

Туул голын эрэг, сав газрыг ухаж, сэндийчих хvн мундахгvй нь. Сарвайсан болгон л эргийг нь ухаж байдаг болж. Мэргэжлийн хяналтынхан Туул голын эрэг сав газраас хайрга олборлож байсан том толгойтой 13 аж ахуйн нэгжийн vйл ажиллагааг бvрэн зогсоож чадаагvй байгаа. Гэтэл тєрийн ажил хийж, гvvр барьж байгаа нэрээр халхавч хийн Туул голоос хоёр жил хайрга олборлож байсан компанийг тєрийн бус байгууллагынхан илрvvлжээ. (more…)

Эх үрсийн баярын өдөр Сүхбаатарын талбай дүүрэн хүн, өнгө өнгийн цэцэг мэт ганган үрс маш олон. Үр хүүхдээ баярлуулж байгаа хэдий ч явсан газартаа хогийг ил задгай хаясныг хараад сэтгэл эмзэглэж явлаа. Сүхбаатарын хөшөөний баруун хойд өнцөгт ягаан хиймэл үстэй, шар богино банзал өмссөн харваас Япон гэмээр эмэгтэй дуулж, хажууд нь нэг өвгөн самбар барин зогсоо харагдлаа. Сонирхоод очтол самбар дээрх бичиг өөрийн эрхгүй анхаарал татлаа. “Сүхбаатарын талбайг цэвэр байлгая, хог бүү хая, Ногоон тал нутгаа хамгаалцгаая” гэсэн цаасан үзүүлэн байрлуулжээ. Хэсэг сонирхож зогстол япон өвгөн ганц хоёр монголоор хэлж байна. Арваад минутийн дараа цаасан жүжиг үзүүлбэр дуусаж, би ч хоёр гурван зүйл асуухаар араас нь очлоо. Ашгүй орчуулагч залуутай нь ярилцаж, маргааш өдөр нь ярилцлага авахаар цаг тохирлоо.  (more…)

Жил жилийн 6 дугаар сарын 1 гэдэг хүүхэд бүрийн хүсэн хүлээдэг, битгий дуусайсай хэмээн нууцхан дотроо шивнэдэг өдөр. Эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ өнгөтэй өөдтэй болгоныг нь өмсгөж, хэтэвчиндээ буй цөөн хэдийгээ барагдтал гадуур явж, элдвийг авч өгнө.

Намайг бага байхад “Хүүхдийн парк” хэмээн хэлж заншсан цөөн хэдэн тоглоомтой ч бидний хүсэн хүлээдэг, очих дуртай газар байжээ, одоо бодоход. Өнөөдөр энэ газарт хувийн компаниуд орд харш бариад хүүхдэд тоглох газар үлдээгээгүй хэмээн шуугиж байгаа. Харин сүүлийн хэдэн жилд хүүхдийн паркийг сэргээх юм гэнэ хэмээн дуулдах болсноос хойш нүд хуурч, сэтгэл баярлуулах ганц нэг тоглоом мэр сэр харагдаад байх болж. (more…)

Эрхэм уншигчдынхаа амрыг эрье. Бид сүүлийн үед дэлхийн дулаарал, уур амьсгалын өөрчлөлт гэж их ярих болсон ч хийж байгаа дорвитой алхам гэж бараг үгүй гэхэд хилсдэхгүй биз. Хүний хүчин зүйлийн нөлөөнөөс дээрх үзэгдэл улам эрчимжиж байгааг ч судлаачид анхааруулах болсон. Тэгвэл бидний идэж ууж буй хоол хүнс ч энэ асуудалд хамаатай. Сүүлийн үед маш олон хүн цагаан хоолтон болж, ийм хүмүүст зориулсан цайны, хоолны газар ч нээгдэх болсон. (more…)

Тайвань орноор хийж буй аялал үргэлжилж, элдвийг сонирхон сонжиж, гайхан биширч явсаар. Өнөөдөр 2010 оны 4 сарын 30-ны өдөр. Одоо 19 цаг 15 минут болж байна. Бид оройн хоолоо идэх гэж байна. Оройн хоолны үеэр Төвд Монголын Хорооны Монгол талын асуудал эрхэлсэн эрхэм Баатар Хай, Индонейз улсаас ирж суралцаж буй нэгэн охины хамт ирж, бидэнтэй танилцан яриа өрнүүллээ. (more…)